Kasteel Trockaert   Ulbeek in Bokrijk   Tumulus in Berlingen   Wellenmolen   Stroopstokerij Vrolingen  
Oude Brouwerij Hayen   Canadawinning   De Mot Houtstraat

Bezienswaardigheden

Kasteel Trockaert

Wegens zijn geïsoleerde ligging aan het einde van ca. 550 meter lange, private toegangdreef heeft de historische kasteelsite Trockaert in toeristisch-recreatief perspectief slechts een geringe bekendheid. Van de ca.70 kasteeldomeinen in Zuid-Limburg is Trockaert één van de oudste en bovendien het enige op het grondgebied van Groot-Wellen. Het kasteeltje is opgebouwd in een classicistische stijl.

Volgens etymologen is de naam Trockaert een verbastering van een vochtige struweel-vegetatie die men plaatselijk “het rouckhout” noemde. De “verborgen” site is niet alleen interessant omwille van het kasteel maar ook omwille van het behoud van een aantal typische curiosa rond het gebouw: nl. een Franse tuin, een ringgracht, een bosrijk kasteelpark en een historische symbiose met een kwadraathoeve aan de overkant van de toegangsdreef.

Samen met “Obeca” (waarschijnlijk de naam van Ulbeek in vroeger tijden) werd ook het Luikse eigengoed Trockaert vermeld in de schenkingsakte uit 1067. Wellicht bestond er tussen beide tot aan het einde van het Ancien Régime een nauwe band. In de 17de en 18de eeuw verbleven er achtereenvolgende verscheidende families. Maar onderzoekers vonden bouwkundige delen van het kasteel die dateren uit de 16de eeuw. De algemene opbouw van de gevel is uiteraard classicistisch maar doch beduidend complexer en minder symmetrisch dan de zijgevel. De hoektoren is een restant van het 16de-eeuws renaissancistisch waterkasteel. Het kasteel Trockaert is een zeer ruime en gesloten Haspengouwse vierkantshoeve in baksteen met een monumentale classicistische inrijpoort in kalksteen..
 

Ulbeek in bokrijk

Het Haspengouws dorp in het Openluchtmuseum van Bokrijk is gebaseerd op het uitzicht van de dorpsdries van Ulbeek in 1844. Het grondplan van het plein en de schikking van de gebouwen eromheen.

Ulbeek werd in dit project weerhouden om zijn gave Haspengouwse en agrarische identiteit. Een vierzijdig plein met een kerk en een pastorie, twee landbouwbedrijven en twee hoeve-brouwerijcomplexen. Deze waren indertijd in iedere Haspengouwse dorpskom aanwezig.
De reconstructie is vooral gebaseerd op de buurtwegenatlas die in 1844 verscheen en waarop ten hoeve van het innen der belastingen elk perceel met zijn bodemgebruik genoteerd zijn. Bovendien dateren uit die tijd ook de eerste officiële Belgische landbouw- en bevolkingstellingen.
 

Een grafveld met Gallo- Romeinse Tumulus te Berlingen

Het tomveld

Het tomveld te Berlingen ontleent zijn naam aan een Gallo- Romeinse begraafplaats en een tumulus (=grafheuvel) uit de eerste en twee een na Christus. Er zijn echter aanduidingen die aantonen dat er ook voor het begin van onze tijdrekening op deze plek mensen begraven werden. O.m. door teruggevonden handgemaakte aardewerken. Op het terrein zelf is er haast nog iets te merken van het Gallo-Romeinse kerkhof. Maar in oude geschriften alsook in het kadasterplan komt de plaatsnaam wel degelijk voor. De site werd in 1968-1970 archeologisch onderzocht. Men vond een tumulusgraf en onder de aardeheuvel nog een aantal paalgaten, zes brandresten-graven en acht kuilen. Ten zuiden resp. ten noorden van de tumulus werden bovendien nog een tien resp. veertien graven aangetroffen. Op het onderzochte terrein van 14 aren werden dus een 40-tal graven ontdekt.
In het tumulusgraf zelf bevond zich een houten kist in een dito grafkamer. Een glazen urne met crematieresten van de overledenen, talrijke grafgiften, een veertigtal meestal ongeschonden gave stukken, kommetjes en schoteltjes enz. Door deze archeologische vondsten kwam men veel te weten over de cultuur van de Romeinen. Door aanwijzingen van de grafgiften kon men aflijden wanneer het ging over een vrouwelijke of een mannelijke persoon.
 

Wellenmolen

Het huidig molenhuis dateert uit 1775 en is samen met het 20ste eeuwse woonhuis onder één zadeldak verenigd. Alhoewel reeds sinds 1973 buiten werking is de molen nog steeds maalvaardig en maakt ze deel uit van het Vlaams industrieel erfgoed. Technisch gezien is de Wellenmolen een graanwatermolen van het onderslagtype met een molenrad van 5 meter doosnede. Bij één omwenteling (ca. 6 seconden bij normaal debiet) van het molenwiel draait de molensteen twaalf  keer rond. De Wellenmolen is uitgerust met twee koppels stenen.

Stroopstokerij Vrolingen

De stroopstokerij werd opgericht in 1843.
De stroopstokerij is te bezichtigen na afspraak: 012 74 56 01

website: www.stroopvanvrolingen.be

Oude brouwerij Hayen

Arthur Hayen begon in 1891 aan de bouw van een, voor die tijd enorm moderne brouwerij met de naam “St Rochus”. In de jaren twintig werkten er een veertigtal mensen. De productie stopte in 1936.
Momenteel zijn de woongedeeltes van de brouwerij in privé-handen. De mouttoren met aanpalende gebouwen werden aangekocht door de gemeente Wellen.

Canadawinning

De Canadawinning, een zeer mooie vierkantshoeve bevindt zich in het Oeterslovenveld.
Wellen telt nog enkele andere mooie vierkantshoeves, zoals de Boswinning en de Borgwin

De Mot Houtstraat

De moet is een kunstmatige opgeworpen heuvel die diende als verschansingen tegen de vijand (15de eeuw). Vaak bevond zich boven op een moet en houten palissade en/ of was het omgeven door water.

Wellen heeft nog drie motten. De eerste bevindt is zich in “Pietershoven”, een stuk land gelegen in de driehoek Zonneveld-Appeystraat-Herstalstraat, doch hier doet enkel een vijver terugdenken aan wat vroeger is geweest.

Van de tweede moet vindt men enkel nog een drassig stuk beemd terug dat gelegen is aan de Papekele, dit situeert zich aan het begin van de Langenakkerstraat en de Houtstraat, vlakbij de Winterbeek.
De moet in de Houtstraat is de best bewaarde en is gelegen op het eigendom van de hoeve van Mathieu Marckelbach.