Het natuurontwikkelingsgebied “De Broekbeemd”

Het natuurgebied De Broekbeemd ligt in de vallei van de Herk, tussen de dorpskom van Wellen en de deelgemeente Herten. Het is een gebied dat ca. 18 ha meet en is omrand door de Dorpstraat, de Broekstraat, de Smissebroekstraat, de Herstenstraat en de Molenstraat. De Broekbeemd onderscheidt zich van de meeste andere natuurreservaten door zijn openbare toegankelijkheid.

Van waar de naam Broekbeemd. “Broek” is een toponiem, dat typeert een van nature moerassig gebied. De climaxvegetatie bestaat uit een dichte struweelgemeenschap of een elzenwilgenbos. Het woord “beemd” is een gecultiveerd broekland en duid dus op de agrarisch valorisatie van extreem vochtige gronden. Een broek evolueerde naar een beemd door de aanleg van greppels en sloten waardoor de bodem tot op een zeker diepte ontwaterd werd.
Na het binnenhalen van het hooi in juni mocht het vee de beemden verder begrazen en bemesten en dit tot in het najaar wanneer de bodem te drassig werd.

Geschiedenis

Tot in de 20ste eeuw bleef de Wellense Broekbeemd voor de landbouwers een nuttige gras-en hooiland voor het voeden van het vee. Nadien verloor de valleigronden hun agrarische waarden, dit kwam doordat de landbouwers overschakelde naar een krachtiger voedsel. Men probeerde hoogstammige boomgaarden aan te planten maar tevergeefs. Het meest rendabele alternatief was de aanplanting van canadapopulieren: waterzuigers en tegelijk houtproducten. Met als gevolg was er een gevoelige verlaging van de grondwatertafel en de vorming van een nitraatrijke humuslaag. Kruiden en planten verdwenen uit het vegetatiebeeld en overwoekerende brandnetels kwamen er in de plaats.

Onder impuls van de plaatselijke natuurvereniging “Het bokje” trad aan het einde van de tachtiger jaren de Wellense Broekbeemd terug uit de anonimiteit. Zij zorgde met behulp van de Stichting Limburg Landschap voor een tal van veranderingen in het natuurgebied. Je kan ze bij een wandeling doorheen het gebied de visu vaststellen. Langzaam maar zeker ontstonden er positieve veranderingen op het gebied van de fauna en de flora. Bv. Er zwemmen stekelbaarsjes, er zijn een 40-tal broedvogels geregistreerd,…

Zeer typerend aan de Broekbeemd zijn natuurlijk de schotse hooglanders. Het meest ideale beheer van verruigde beekdalen bestaat uit regelmatig maaien. Het gebruik van zware machines was uit de boze want deze zou de bodemstructuur verstoren. Men ging daarom op zoek naar een goedkoper alternatief. Zij verorberen in de lente gras en kruiden (riet, zuring, kleefkruid, …). In de herfst eten de Schotse gasten werkelijk alles, zelfs netels. Ook een voordeel is dat ze bikkelhard zijn en ’s winters buiten kunnen overleven.

Opknapbeurt in de Broekbeemd

In 2006 onderging dit stukje natuur een opknapbeurt. Dit moest leiden tot een fraai geheel van stilstaande en stromend water, open moerasjes, nat grasland,…
Het gebied komt nu beter dan ooit tot zijn recht.

Je kan een wandeling van ongeveer 4 km op drie punten aanvatten. Het eigenlijke vertrekpunt is het Dorpsplein in Wellen, maar het kan ook via de vijvers aan de Smissenbroekstraat en via de Broekstraat. Wanneer je in de eigenlijke broekbeemd bent blijf je de paaltjes met de groene stippen volgen. Zo kom je terecht bij een poel.

Door paden die voorzien zijn met planken kun je ook doorheen de vochtige zones wandelen. Zo kan je om de begrazingsblok heen en langs de buitenzijde van het gebied. Voor de durvers zijn er twee doorsteken door heen de begrazingsblok waar je een tête-à-tête met een ruig, bruin rund kunt beleven.
Ook werden er achtergebleven boomstronken weggehaald zodat er meer mogelijkheden kwamen voor plantensoorten (o.a. orchideeën). Ook werden een tal van kaprijpe populieren verwijderd zodat er weer kan was voor andere biotopen: een grasland, een aangeplant bosje met zwarte els, meidoor, gewone es en zomereik.